Reforma e Pensioneve në Shqipëri: Çfarë Ndryshimesh Mund të Sjellë Shtatori?

Pensionet në Shqipëri pritet të jenë sërish në qendër të vëmendjes gjatë muajit shtator, në një kohë kur skema përballet me një numër në rritje përfituesish dhe me diskutime për ndryshime të mëtejshme. Qeveria ka paralajmëruar se gjatë këtij muaji pritet të bëhen publike propozime të lidhura me reformën e pensioneve, duke hapur një fazë të re diskutimesh për mënyrën se si do të funksionojë skema në vitet e ardhshme.

Sipas të dhënave të Institutit të Sigurimeve Shoqërore, në fund të vitit 2025 në Shqipëri numëroheshin 562,924 pensionistë urbanë të pleqërisë dhe 78,161 pensionistë ruralë. Në total, vetëm në këto dy kategori bëhet fjalë për rreth 641 mijë persona që përfitojnë pension, një shifër që tregon peshën që skema e sigurimeve shoqërore ka mbi financat publike.

Një tjetër element që ka tërhequr vëmendjen është rritja e numrit të përfituesve. Krahasuar me një vit më parë, skemës i janë shtuar rreth 33,518 pensionistë të rinj. Ky zhvillim e shton presionin mbi sistemin dhe është një prej faktorëve që e bën reformimin e skemës një çështje të rëndësishme për politikën sociale dhe financat e vendit.

Ndërkohë, pensionet janë indeksuar me 2.7% duke nisur nga 1 korriku 2026. Sipas të dhënave të bëra publike nga qeveria, nga ky indeksim përfitojnë rreth 900 mijë qytetarë në kategori të ndryshme pensioni. Rritja mesatare e pensionit urban nga indeksimi është llogaritur rreth 543 lekë në muaj, ndërsa për pensionet rurale rritja mesatare është rreth 320 lekë.

Megjithatë, krahas indeksimit të fundit, të dhënat për periudhën pesëvjeçare tregojnë një tjetër panoramë. Sipas analizave të bazuara në të dhënat e ISSH-së, pensioni mesatar urban është rritur me rreth 28 euro gjatë pesë viteve, ndërsa pensioni mesatar rural me rreth 25 euro. Këto shifra kanë rikthyer diskutimin mbi raportin mes rritjes së pensioneve dhe kostos së jetesës.

Për pensionistët është ndërmarrë gjithashtu një masë tjetër gjatë vitit 2026. Qeveria miratoi një bonus prej 5,000 lekësh, për të cilin u vendosën në dispozicion rreth 3.9 miliardë lekë. Pagesat për këtë masë nisën gjatë muajit korrik, duke u shtuar masave të tjera të ndërmarra për përfituesit e skemës.

Por vëmendja tashmë është përqendruar te reforma më e gjerë e pensioneve. Ministrja Delina Ibrahimaj ka deklaruar më herët se konsultimet për këtë proces janë zhvilluar edhe me Bankën Botërore. Sipas deklarimeve të saj, rekomandimet dhe ndryshimet e propozuara pritet të bëhen publike gjatë muajit shtator, çka e bën këtë periudhë të rëndësishme për të kuptuar drejtimin e ardhshëm të skemës.

Deri tani reforma nuk është bërë publike në formën e saj përfundimtare. Për këtë arsye, ende nuk dihet nëse ndryshimet do të prekin drejtpërdrejt formulën e llogaritjes së pensioneve, mënyrën e mbledhjes së kontributeve apo mekanizmat për rritjen e pensioneve në vitet e ardhshme. Këto janë ndër çështjet që pritet të marrin përgjigje me publikimin e propozimeve.

Një prej objektivave të vendosura nga qeveria lidhet me nivelin e pensioneve deri në vitin 2030. Synimi është që pensioni mesatar urban për personat me vite të plota pune të arrijë rreth 40 mijë lekë në muaj. Për pensionet urbane të pjesshme është parashikuar një objektiv prej rreth 22 mijë lekësh, ndërsa për pensionet rurale synohet një nivel prej rreth 18 mijë lekësh.

Për qindra mijëra pensionistë, pyetja kryesore tashmë është se çfarë forme do të marrë kjo reformë dhe si mund të ndikojë ajo në të ardhurat e tyre. Një ndryshim në formulën e llogaritjes apo në mënyrën e indeksimit mund të ketë pasoja të ndryshme për kategori të ndryshme pensionistësh, ndaj detajet konkrete do të jenë vendimtare.

Shtatori, për rrjedhojë, pritet të sjellë më shumë qartësi rreth një prej reformave më të rëndësishme sociale që po diskutohet prej kohësh. Publikimi i rekomandimeve dhe propozimeve do të tregojë nëse ndryshimet do të jenë kryesisht teknike apo nëse do të prekin mënyrën se si përcaktohen dhe rriten pensionet në të ardhmen.

Për momentin, nuk ka ende një formulë përfundimtare të miratuar që të tregojë saktësisht se sa do të marrë çdo kategori pensionisti. Ajo që dihet është se qeveria ka vendosur objektiva për vitin 2030 dhe se një reformë e re pritet të prezantohet në shtator. Për këtë arsye, vëmendja e pensionistëve dhe familjeve të tyre do të jetë te detajet që do të bëhen publike, pasi pikërisht ato do të përcaktojnë se çfarë ndryshon realisht në skemën e pensioneve.

PV: 410